Sport ... Een feest ?

In vele gezinnen zal Euro 2000 niet ongemerkt voorbijgaan. Koning voetbal zal voor huisvredebreuk zorgen door de rechtstreekse en uitgestelde tv-uitzendingen, studenten worden in hun blokperiode gestoord. Zelfs de bollen van het Atomium worden niet ontzien. Hopelijk berokkent de wisselende stemming van de supporters niet te veel schade en moet er geen snelrecht worden toegepast. Sport of commerce ontspanning of big business, verbroedering tussen landen of opgezweepte rivaliteit, euforie of ontgoocheling, feest of veiligheidsrisico...

Sport neemt in onze samenleving een unieke plaats in. Voor de journaals op radio en tv komt er meestal speciaal iemand voor bijzitten: "en voor de sport: ..”. Net zoals er altijd een weerbericht is, is er alle dagen sportnieuws. De verscheidenheid van sportdisciplines is immers zo groot, het sportterrein intercontinentaal., de afwisseling gegarandeerd. En blijkbaar ook de belangstelling. De populariteit van de sporthelden is reuze groot, hun carrière wordt op de voet gevolgd.

Naarmate sport meer en meer een mediagebeuren wordt, verdwijnt wel de sportbeoefening door de amateur wat uit het blikveld. Gezonde ontspanning, daar was het in den beginne toch om te doen? Bij zeer vele sportbeoefenaars is dat nog altijd zo. Getuigen zijn de vele zwetende joggers en fietsers die je langs de weg ontmoet, of gewoon ‘s middags in het Brussels park. Het oude motto "een gezonde geest in een gezond lichaam'' wordt blijkbaar door vele ambtenaren en bedienden hoog in het vaandel gehouden.

In de sportbeleving van de modale beoefenaar van vandaag staat het op pijl houden van de lichamelijke conditie vooraan. Sportbeoefening is een individuele keuze en wordt ook steeds meer een zaak van individuen. Ploegsporten verliezen wat aanhang, fitnesscentra worden er beter van.

Tijdgeest

De sportbeoefening toont ons een spiegel van de maatschappij. We hadden het al over de individualisering. De individuele sporter staat centraal, ook in de ploegsporten. Zo gebeurt het dat succesrijke ploegen, hun beste talent zien vertrekken na een geslaagd kampioenschap.

De professionalisering is een tweede tendens. Topsporters doen er alles voor om van hun hobby (?) hun beroep te maken.

Parallel daarmee loopt de stijgende commercialisering: sport is zowel een verkoopsartikel als een verkoopargument geworden. Managers runnen ploegen zoals een bedrijf. Sporters rijven reclame-inkomsten binnen. Prestaties worden afgewogen op hun marktwaarde. Binnen de wereld van de topsport circuleert heel veel geld.

Veel draait daarbij ook rond de spektakelwaarde. Ook al is wat er vertoond wordt soms erg ondermaats (voetbaltornooien bijv.), de concurrentie tussen zenders zorgt dat de afzet gegarandeerd blijft. Bovendien is het verloop van een wedstrijd zo weinig voorspelbaar, dat er altijd wat spanning blijft rond het resultaat.

Toenemende agressiviteit is een laatste kenmerk van de jongste evolutie. De verhoogde prestatiedruk en het financieel gewin liggen hierbij wel aan de basis. En blijkbaar heeft de agressiviteit op het veld ook zijn effect op de supportersgroepen.

Velen zien dan ook in Euro 2000 op de eerste plaats een groots opgezet mediaspektakel waar het meer om commerce dan om sport gaat en waar de dosis agressiviteit iets te hoog zal liggen.

Gezonde sport

Toch blijft het sportgebeuren op een ander niveau heel waardevol. De recreatieve waarde van sport is voor de beoefenaar bijzonder groot. Voor jonge mensen is sport ideaal om een evenwicht te bewaren tussen geest en lichaam, studeren en doen. Voor volwassenen is het een stuk mentale en fysische ontlading in een werkwereld vol stress. Voor velen biedt sport een mogelijkheid tot sociaal verkeer in een sfeer van kameraadschap, onderlinge steun en bemoediging, samenhorigheid. In sport en spel leert men om te gaan met succes en tegenslag, met winst en verlies. In ploegverband leert men er inspelen op elkaar, samenwerken, opkomen voor elkaar, kansen bieden aan de medespelers. Men leert er zich te houden aan de spelregels, en aan de beslissingen van de scheidsrechter. Men leert er respect voor de kwaliteiten van medespelers en tegenstanders. Talloos zijn de vrijwilligers die zich nuttig maken in clubbestuur en duizend kleine taken.

Multi-culturaliteit

Er zijn niet veel terreinen waar de multi-culturaliteit zo sterk is doorgedrongen als in de wereld van de sport. Precies omdat belangrijk is wat iemand kan (en dus vanuit sportbril bekeken "is''), speelt huidskleur of afkomst een rol van betekenis. Alle grote clubs, maar ook de nationale ploegen, zijn steeds meer multicultureel samengesteld. Nogal wat supporters hebben daar in het begin moeite mee, maar vrij snel worden de helden goed aanvaard. Sport is in hoge mate een spel zonder grenzen geworden. En de vele internationale tornooien versterken het gevoel dat de wereld één geheel is.

Waarden in het licht

Ondanks alle hiervoor geuite bedenkingen, is een evenement als Euro 2000 misschien toch dé gelegenheid om eens een aantal van de hoger vermelde waarden en kansen van de sport in het licht te zetten. Elk jaar wil de Equipe voor Sportpastoraal een aantal waarden onder de aandacht brengen. In dit jubeljaar is het motto: "een blije en faire start''.

In het bijbelse jubeljaar wordt aan mensen een nieuwe kans gegund: er is vergeving, er is kwijtschelding van schulden, een nieuw begin. in de sport is elke wedstrijd een nieuwe uitdaging met nieuwe kansen en mogelijkheden. Er wordt altijd opnieuw begonnen. Ontgoocheling, nederlaag of tegenslag: het gaat voorbij. Met nieuwe moed, betere voorbereiding of grotere toeleg komt men weer aan de start. Ploegmakkers helpen er elkaar weer bovenop. Volgende keer beter, is het motief; we geven ons nog niet vooraf gewonnen; we maken er het beste van... De sportman houdt altijd een vlam van hoop brandend, omdat hij weet wat hij aan inspanning en voorbereiding heeft geleverd. Dat geeft geen zekerheid op succes, maar laat toch wel resultaat verhopen. Misschien mogen we zo hopen dat Euro 2000 goed scoort op het vlak van fair-play en spelplezier, en dat respect voor de tegenstander het haalt op geweld en verstandhouding op rivaliteit.

Luk De Geest